Çağdaş Bulgar Şiirine Hızlıca Bir Bakış

1980’ler şairleri arasında Tsanko Lalev, Boyko Lambovski, Lyubomir Rusanov, Balço Balçev, Maya Dılgıçeva, Mirela İvanova, Aleksandır Sekulov vs. anabilirim. Duvar Karşıtı Şairler, 1960’lı yıllardaki şiir patlamasından sonra ikinci kez Bulgar lirik koduna denizi getirirler, ancak bu deniz, 1960’lardaki figürden farklı olarak, artık sadece peyzaj değil, her şeyden önce, bir estetik ve etik kategorisi olarak algılanan özgürlük arzusunun iç yansımasıdır. 

Çağdaş Bulgar şiirinin coğrafi ve dilsel olarak dünyaya açılış süreci sıradaki 1960’ların sonu ve 1970’lerin başında doğan kuşak tarafından sürdürülür.

Dağılış Şairleri’nin arayışları adeta bir önceki romantik ve neoromantik motif ve figürler kuşağının şiir leksiğinin adeta bertaraf edilmesine kadar gider ve buna karşılık bir özlülük, sokaksallık, bazılarında ise gazetesellik benimsenir.

Dilsel denemelerde, Duvar’ın yıkılmasından sonra ruhun durumunu nitelendiren Dağılış’ın figürüne bürünmeye çalışılır.

Bu kuşağın önemli temsilcileri arasında Georgi Gospodinov, Elin Rahnev, Plamen Doynov vs. gösterilebilir.

1990’larda şiire giren kuşak, Bulgar şiirini, güçlü Rus etkisinden (Rus avangardı dâhil) koparır ve onu Batı Avrupa kaynaklı edebiyat kodları ve şekillerine yönlendirir. 

Dağılış Şairleri kuşağı, 20. yüzyıl sonu, 21. yüzyıl başlarındaki Bulgar şiirindeki nihaî dönemece kadar varır ve bunu kısaca dünyaya açılım olarak tanımlayabilirim; artık Bulgar şiiri coğrafî olarak ülkenin çerçevesinden çıkar, ayrıca üslup ve dil olarak önemli ölçüde gelenekle bağını koparır.     

Aynı zamanda dil dağılışı, şiirin nam-ı diğer kitlesel okurdan daha da uzaklaşmasına neden olur.

Şiir, bilmem kaçıncı kez, dağılışın neden olduğu karmaşıklaşan lirik kodun şifrelerini çözümleyebilen donanımlı ve profesyonel okura yönelir.  

Son 30 yıldaki iki modern şair kuşağının başka ülkelerde yayımlanmış kitapları azdır. Herhalde bunun açıklamasından biri, dünyada son derece kısıtlı olan Bulgarcadan yetkin çevirmenlerin eksikliğindedir.  

1989 öncesi dönemden farklı olarak Bulgar okurun şiire duyduğu ilgi de çok daralır.

Karşılaştırma yapılması gerekirse, o zaman ilk kitaplar bile 1,000-1,500 adet basılırken, şimdi şiir kitapları genelde 250-350 adet basılır.  

Bu anlamda, edebiyat tartışmaları da, çağdaş şiirin geli